Inspectie waterkeringen

PIW2.0 - Nieuwsbrief 2016-02 13 december 2016

Kennisdag is op donderdag 23 maart 2017

201612_Vooraankondiging Kennisdag 2017 WIT // 201612_kennisdag_vooraankennisdag2017vrs3_-_kopie_-_kopie.jpg (46 K)Met je voeten in de klei en hart voor een veilige en mooie bloemrijke grasmat: de praktijk, ervaring delen met collega’s en kennis opdoen met als thema ‘overbruggen’. Dat is waar het 23 maart om gaat.

OVERBRUGGEN TUSSEN...
- inspectie en beheer
- beheer en versterking
- normale en calamiteuze omstandigheden
- huidige praktijk en innovatie

Aan het eind van de dag vertrek je met een hoofd vol verse kennis, ideeën en inspiratie! Inschrijven kan nog niet, maar reserveer de dag vast in de agenda. De officiële uitnodiging met het programma volgt binnenkort.

Download officiële vooraankondiging
Klik hier (.pdf)

Locatie
Burgers Zoo, te Arnhem

Vragen?

Meer informatie over de kennisdag is te vinden op: www.stowa.nl. Voor vragen kunt u een mail sturen naar mevrouw Gerssen, gerssen@stowa.nl. De kennisdag is een initiatief van het programma Professionaliseren Inspecties Waterkeringen (PIW).




 

Vera Konings, de nieuwe PIW projectleider namens Rijkswaterstaat

201612_Profielfoto Vera Konings // vera_konings.jpg (19 K)Vera Konings, adviseur waterveiligheid bij Rijkswaterstaat, is onlangs gestart in haar nieuwe rol als één van de twee projectleider bij het programma PIW. Een reislustige dame, net terug uit Amerika, die het prachtig vindt Nederland veiliger te maken. Wie is Vera en wat kunnen we de komende jaren verwachten van haar?

Persoon achter de projectleider
Op de vraag of Vera al in haar jeugd gebiologeerd was door water antwoordt zij: “Door mijn tijdelijke uitstapje naar de studie Geneeskunde weet ik dat het menselijk lichaam voor ongeveer 60 procent uit water bestaat. Wat dat betreft hebben we allemaal veel met water of beter gezegd water in ons. Maar in mijn jeugd heb ik samen met mijn tweelingzus onnoemelijk veel tijd doorgebracht in rivieren, zwembaden en meertjes rondom vele campings van Europa en het Rotterdamse natuurzwembad  ’t Zwarte Plasje. Weer of geen weer, waren wij daar te vinden. Echte waterratten. En als je kijkt naar schoolvakken, mijn zus was een echte alfa en ik koos juist voor natuurkunde, biologie, de exacte vakken en ben ik creatief, dus dat ik uiteindelijk voor de studie Bouwkunde koos was geen verrassing. Ik ben afgestudeerd op het onderwerp stedelijke uitbreiding in de Mekong Delta in Zuid-Vietnam. Dat had alles te maken met waterveiligheid. Ik had de ruimtelijke kennis, maar weinig civieltechnische kennis en het leuke is juist om deze te kunnen combineren! Door vier jaar geleden bij Rijkswaterstaat te gaan werken, wilde ik juist die kennis opdoen en ben ik verder enthousiast geraakt over waterveiligheid. Als Nederlander mag je trots zijn om aan waterveiligheid te werken vind ik.”

Aantoonbaar ‘in control’
Bij Rijkswaterstaat besteden we  veel beheertaken uit. Wij huren veelal meer dan de waterschappen aannemers in voor beheer en onderhoud en vaak ook voor inspecties. Maar beide organisaties hebben een grote gemeenschappelijke deler, waardoor samenwerking onmisbaar is!  In het kader van de extra aandacht voor zorgplicht moeten we allemaal aantoonbaar ‘in control’ zijn en als ‘hoe weet je dat iets bijdraagt aan het verlagen van het risico’ of ‘hoe onderhoud je de grasmat het beste zijn ook voor ons zeer relevant’.

Van papier naar de dijk
Voor mij persoonlijk zit de uitdaging dat ik graag de brug tussen theorie en praktijk wil slaan. Het verbeteren van veiligheid gebeurt niet op papier, daar zijn we toch echt afhankelijk van mensen met passie die het echte beheer en onderhoud doen op de dijk. De mensen die ervoor zorgen dat de grasmat in orde is en de muskusratten verjagen. Die groep wil ik bereiken met alles wat voor hen relevant is uit nieuwe kennisontwikkeling die bijvoorbeeld plaatsvindt in het ontwerp- en beoordelingsinstrumentarium of de projectoverstijgende verkenningen (POV’s) van het Hoogwaterbeschermingsprogramma. Hoe zorg je dat die kennis hun kan helpen in het werk. Tegelijkertijd zijn juist ook veel onderzoekers op zoek naar praktijkervaring en waar zij tegenaan lopen in hun werk! Ik hoop dat we met PIW die brug kunnen versterken.

2016_Vera in de VS // vera_konings_vs.jpg (22 K)

Inspiratie en eigen verantwoordelijkheid
Ik ben net terug uit Amerika. Ik heb hier drie maanden meegedraaid met de US Army Corps of Engineers.  Ik kwam in een stadje waar drie mannen de hele dijk om het stadje beheerden. Die mannen deden alles zelf. Ze inden 8 dollar per maand per inwoner. Vervolgens onderhielden ze dijk zelf, zonder aansturing. Prachtig voorbeeld van hoe mensen eigen ruimte en verantwoordelijk krijgen. Ook de communicatie met de bewoners, de crisisoefening, het oefenen van coupures met bewoners, alles deden ze zelf. En wat ik het mooist vond, de inwoners zagen waar het geld naar toeging en waren tevreden over het beheer hun dijk. Diezelfde drie mannen wisten 10 jaar geleden niets van dijken. Ze hebben zichzelf opgeleid door op zoek te gaan naar kennis. Ik zou willen zien dat beheerders in Nederland dezelfde ruimte voelen om hun passie uit te voeren en weten waar ze kunnen aankloppen met nieuwe beheer- en onderhoudsvragen.

Met Vera de dijk op?
“Van theorie naar praktijk. Ik wil graag met beheerders de dijk op. Kijken wat er speelt. Dat kan het beste als ik meeloop. Dus… Wie biedt zich aan? Ik ben er klaar voor!”. vera.konings@rws.nl






Jaap Bronsveld, de nieuwe STOWA grasregisseur

201612_Profielfoto Jaap Bronsveld // jaap_bronsveld_portret.jpg (120 K)Jaap Bronsveld, specialist waterkeringen Waterschap Rivierenland, is vanaf 1 januari grasregisseur bij STOWA. Gras is een onderwerp waar onnoemelijk veel over te vertellen is en waar veel vragen over zijn. Een onderwerp dat aandacht verdient en nu krijgt. Jaap gaat een jaar lang één dag in de week gras alle aandacht geven. En alles wat aandacht krijgt…Groeit.

Jaap en de wondere wereld van water
Jaap is van kinds af aan al verbonden met water. Jaap: “Mijn wieg stond in 1965 in Wapenveld, een klein dorp op de overgang van de Veluwe naar het IJsseldal. Een dorp dat met één voet op het zand en met één voet in het water stond. Ik zwierf graag en veel langs de dijken, scharrelde door de gemetselde uitstroom van het stoomgemaal Pouwel Bakhuis, klom op de hoogwaterdeuren die de Evergunne afsloot van  de IJssel. Viste illegaal in de Boskolk en de Zwarte Kolk. Keek bij hoogwater uit over kilometers water naar de IJsselcentrale bij Harculo en viste de dode zwanen van de vloedlijn om de schedeltjes te prepareren.  Tijdens onze zomervakanties in Brouwershaven logeerden we onderaan de dijk in een voormalig buitenkantoor van de Deltawerken. Daar zag ik als kleuter de kabelbaan die betonblokken in de Grevelingen stortte voor de Brouwersdam. De Geopotes zoog en spoot zand om de dijk verder te versterken. Dit zijn mijn wortels voor de latere keuze om op Larenstein cultuurtechniek te studeren en te gaan werken bij een waterschap.”

Grasregisseur
Waarom denkt Jaap dat hij gevraagd is als grasregisseur? Jaap: “Ik denk vanwege mijn haardos die grote overeenkomsten vertoont met een fragmentarische grasbekleding op een verschraald talud. Nee grapje. Eigenlijk weet ik dat niet zeker, ik zie mezelf namelijk niet als supergrasdeskundige. Ik vermoed in de eerste plaats door wat ik de laatste jaren heb gedaan rond gras in het expertteam grasbekleding, de cursus visuele inspectie waterkeringen, PIW, op de kennisdagen en bij ons waterschap. En in de tweede plaats waarschijnlijk door de vele contacten die ik daardoor heb opgedaan binnen de waterschapswereld. Als ik goed nadenk misschien ook wel, omdat ik een soort passie voor dit onderwerp heb. Het wonderlijke van gras vind ik dat het een natuurlijk materiaal is dat bijdraagt aan een groot deel van de veiligheid van Nederland. Het kan oogstrelend mooi zijn door de bonte kleuren. Zelfs een eentonige grasbekleding kan door de wind zo golven dat het een prachtige aanblik geeft. Het heeft een economische waarde. En tegelijkertijd gebeurt er ondergronds van alles waardoor een grasbekleding een zware golfbelasting kan weerstaan!”

Effectieve verbinding
Jaap over zijn ambities als grasregisseur: “Ik zie mezelf niet als een kennisrijke gras-expert die je haarfijn kan uitleggen hoe de gras- en kruidensoorten heten en wanneer die groeien. Ik zie me wel als iemand die in staat is mensen te verbinden die vanuit eigen invalshoeken met grasbekledingen bezig zijn. Ik zie mezelf dus als bruggenbouwer die kennisinstituten, regelgevers, beoordelaars en dijkbeheerders effectiever met elkaar in verbinding brengt. Althans, gaat kijken waar die behoefte ligt of waar men dat nodig vindt. En dan ga ik proberen tot stand brengen wat gewenst is. Heel erg ambitieus klinkt dat misschien niet… maar als ik èrgens gefrustreerd van raak dan is dat wel dat heel veel goedwillende vakmensen elkaar niet weten te vinden en daardoor kansen missen, dat veel mensen los van elkaar wielen uitvinden. En daar zou ik heel erg graag wat in willen veranderen. Overigens las ik laatst ergens dat wie bruggen wil bouwen, er rekening mee moet houden dat mensen over je heen lopen… ook dat kan dus een ambitie zijn.”

2016_Dijkinspectie met Jaap // jaap_bronsveld_cursus_inspectie.jpg (193 K)Eerste stap: goed luisteren
Hoe denkt Jaap zijn rol op te pakken? Jaap: “Vooral veel luisteren. Daarmee bedoel ik actief luisteren naar collega’s die goede vragen hebben of die al antwoorden hebben gevonden. Persoonlijk kan ik aardig mijn zegje doen, maar ik denk dat er heel veel kundige waterschappers en adviseurs zijn die te weinig gehoord worden, omdat ze van nature stiller zijn. Door te luisteren zal ook duidelijk worden waar ik het beste aan kan gaan werken.”

Concrete doelen
Als Jaap zijn ‘luisterronde’  heeft afgesloten, gaat hij met wat daaruit komt ga in overleg met het project PIW werken aan een aantal concrete doelen. Zoals het ontwikkelen van een kennisgroep waarin vragen en kennisontwikkeling bij elkaar worden gebracht. Jaap: “Een sprekend voorbeeld kwam tevoorschijn bij het netwerk dijkbeheerders. Het blijkt dat verschillende waterschappen pilots uitvoeren voor de bestrijding van Japanse Duizendknoop. Hoe komt het dat waterschappen dat niet van elkaar weten, dat we dat niet gezamenlijk doen, of op zijn minst op elkaar afgestemd: ‘als ik dit onderzoek, zou jij dat kunnen doen en dan sturen we het samen naar het kennisgroep waterkeringenbeheer om het de anderen te laten weten’. Om in de beeldspraak te blijven: eerst lijkt het me goed dat laaghangend fruit te gaan plukken en die kennis op te laten nemen in een handreiking voor het beheer van grasbekledingen. Die kennisgroep zou wel duurzaam moeten zijn, dus een goede verbinding vormen van sleutelfiguren die ook na 2017 met elkaar contact houden.”

Maar ook…
Jaap vult aan: “Zorgplicht is natuurlijk ook een aandachtspunt. In de basiseisen staat dat we een plan moeten hebben voor planmatig onderhoud, maar ook bijv. een risicoanalyse. Ik zie het als een mogelijkheid om als waterschappen en Rijkswaterstaat samen te werken aan de invulling daarvan rond het thema gras. Dat zou kunnen leiden tot voorbeeldteksten voor grasbekleding in beheer- en onderhoudsplannen van waterschappen. Dan ligt er nog een onderzoeksvoorstel van de Radbouduniversiteit voor sterke bloemrijke dijken waarin veel vragen worden gesteld en onderzocht. Het projectvoorstel voorziet er in dat in 2017 een eerste handreiking komt voor het beheer van grasbekleding. Jaap gaat er samen met anderen op letten dat de handreiking praktisch en begrijpelijk blijft.”

Gras houdt zich niet aan bestuursperiodes
Wat is volgens Jaap voor iedere beheerder belangrijk om te weten? Jaap: “Dat gras aan de ene kant zo vergevingsgezind is als je een fout maakt in het beheer. Maar aan de andere kant ook volstrekt eigenzinnig is: je kunt bepaalde soorten niet laten groeien waar de omstandigheden niet voldoen. Als je het grassen en kruiden maar een beetje naar de zin maakt, ontwikkelen zich min of meer spontaan de mooiste gemeenschappen met prachtige en sterke combinaties die horen bij de ondergrond. In die zin is het denk ik onze eerste taak de grasbekleding goed te verstaan: wat is haalbaar op dit talud? De meest gemaakt fout ligt, denk ik in het maken van ad-hoc keuzes. Grasbekleding ontwikkelt niet erg snel en kun je niet een paar jaar zus beheren en dan een paar jaar zo met direct resultaat. Het kan dus fout gaan als we verwachten dat veranderende beleidskeuzes direct tot resultaten leiden. In die zin moet je langer kijken dan een bestuursperiode bijvoorbeeld.”

Vooruitblik naar eind 2017
Wat hoop je bereikt te hebben eind 2017?  Jaap: “Dat we met elkaar een aantal nuttige producten hebben ontwikkeld, waaraan de collega’s in het dagelijks beheer een hoop lol beleven. Of in ieder geval die producten goed in de steigers hebben gezet. Ik hoop daarbij vooral dat we beter verbonden zijn.”

Meld je aan voor whatsappgroep ‘grasbekleding’
“Toen de STOWA mij vroeg om deze rol op te pakken en ik dat aan collega’s vertelde kwam een van hen naar mij toe met zo’n sponsachtig hoofdje waar graszaadjes in zitten. Water geven, een paar dagen wachten en je hebt een groen koppie in de vensterbank staan. Inmiddels siert dat graskoppie, Jeroen Groen Grashoofd, mijn profielfoto op whatsapp! Ik nodig iedereen uit die op de hoogte wil blijven, of vragen wil stellen om lid te worden van de whatsappgroep ‘grasbekleding’. Mail je nummer en ik nodig je uit! Handig om jouw foto’s te delen van die proef met de reuzenberenklauw of zo.”

Vragen, opmerkingen, ideeën, tips voor Jaap? Graag! E-mail naar grasbekleding@stowa.nl.






Het Platform Waterkeringenbeheer richt op 4 thema's

2016_Platformbijeenkomst // platform_afdelingshoofden.jpg (50 K)Op 17 en 18 november vond een bijeenkomst plaats voor de leden van het Platform Waterkeringbeheer in Maastricht. Het thema voor de bijeenkomst: professionalisering.

Vier thema’s
Deelnemers van het platform kiezen ervoor om met vier onderwerpen aan de slag te gaan. Onderwerpen die spelen en waar kennisuitwisseling waardevol is:

  1. Personele capaciteit en uitwisseling
  2. Databeheer
  3. Asset Management
  4. Bedrijfsvergelijking waterkeringbeheer


1 Personele capaciteit en uitwisseling
Voor de komende jaren ligt er een flinke inspanning voor beheerders op verbeteringsprojecten, op de wettelijke beoordeling van waterkeringen en het werken onder de zorgplicht. Geen direct routinematige activiteiten, maar eerder activiteiten gebaseerd op nieuwe inzichten. Werken aan deze activiteiten vraagt hoogwaardige kennis en vaardigheden van medewerkers. Tevens wordt ook de informatiebehoefte groter door de ontwikkelingen in meet- en procestechnieken waardoor het beheer data-intensiever gaat worden.  Daarom wordt voor het implementeren van de voorziene veranderingen in het beheer gezocht naar mogelijkheden hoogwaardige kennis en vaardigheden bij  specialistische medewerkers landelijk te delen en de belasting voor de beheerders landelijk goed te spreiden. Voorkomen kan worden dat alle beheerders gelijktijdig moeten pieken en daarbij ook gelijktijdig een enorme piek veroorzaken in de vraag naar ondersteuning op de markt  bij adviesbureaus en aannemerij.    

Het platform wil een landelijk overzicht van lopende en voorgenomen activiteiten en projecten uit  een inventarisatie bij deelnemende beheerders. Daarnaast een overzicht van specialistische medewerkers die over voldoende kennis en ervaring beschikken om invoering of veranderingen in het beheer te begeleiden of uit te voeren of juist gebrek aan dergelijke specialistische medewerkers. Op basis van deze informatie kan er een landelijk gecoördineerde  geactualiseerde planning voor de beheerders worden voorgesteld die door de deelnemers aan het thuisfront kan worden voorgelegd. Hierbij kan de keuze worden betrokken van (collectief) zelf doen of (collectief) uitbesteden. Ook kan er een landelijke dag worden belegd waarop vraag naar en aanbod van  specialistische medewerkers kunnen worden afgestemd en matches kunnen gezocht.

2 Databeheer
Zoals onder het vorige onderwerp al gemeld zijn er veel ontwikkelingen in de waterveiligheid aan de orde die hun weerslag zullen hebben op het databeheer. Bij de trits, verbeteren, beoordelen en beheren van waterkeringen hoort een gesloten dataketen, waarin over en weer data beschikbaar zijn ter dekking van de informatiebehoefte. Wat hebben we nodig om de keten te sluiten? Nu wordt het aanbod sterk vanuit technologie en markt gestuurd. Het Informatiehuis Water is bezig met de ontwikkeling van een routekaart 2020 die kan helpen de activiteiten ten behoeve van de toekomstige  datavoorzieningen beter te richten en afgestemd en gecoördineerd uit te rollen. Voor dit plan is draagvlak nodig van onder meer de leden van het platform. 

Er lopen overigens al veel projecten vanuit diverse kaders, het overzicht op het geheel ontbreekt echter nu nog wel. Verder wordt geconstateerd dat proceseigenaren en informatiespecialisten niet dezelfde taal spreken en ook niet altijd dezelfde boodschap uitdragen.  Beide werelden zullen bij elkaar moeten komen om doelmatig te kunnen samenwerken.

3 Asset Management
Asset management is een overkoepelend begrip voor alle processen en activiteiten van de beheerder. Asset management kan bijdragen aan doelmatig werken. Het resultaat kan zijn een sterkere positionering van het beheer in het proces van afwegingen voor voorzieningen ten behoeve van het borgen van de waterveiligheid. Als hiervoor wordt samengewerkt dan kan de omschakeling  naar asset management sneller plaatsvinden en wordt er ook bijgedragen aan de doelmatigheid. Een gedeeld beeld van de betekenis van asset management voor waterkeringenbeheer ontbreekt echter nog. De volgende vragen komen vervolgens boven drijven. Wat betekent asset management voor waterkeringen? Wat kan er geleerd worden van andere werkvelden als bijvoorbeeld waterketenbeheer. Wat is er al, wat willen we, wat gaan we doen en wat is er dan nodig? Hiervoor wil het platform een landelijk themadag organiseren. Een bijeenkomst die kan bijdragen aan een gezamenlijk afgestemde programmering van projecten en thema’s.

4 Bedrijfsvergelijking waterkeringbeheer
Het platform is betrokken als gedelegeerde opdrachtgever van het project Bedrijfsvergelijking Waterveiligheid van de Unie van Waterschappen. Het project moet leiden tot representatieve indicatoren voor de output van de beheerprocessen.

Aan de hand van de indicatoren willen de beheerders hun resultaten in het beheer landelijk met elkaar vergelijken. De uitkomsten uit de bedrijfsvergelijking kunnen een stimulans worden voor het verder professionaliseren van elke beheerorganisatie. Bedrijfsvergelijking hoeft dus geen bedreiging te worden, maar meer een kans om te verbeteren. Dan is het belangrijk dat de uitkomsten van de bedrijfsvergelijking voor de deelnemende beheerders ook daadwerkelijk onderling te vergelijken zijn. Naast het opstellen van een  representatieve definitie voor de indicatoren is het formuleren van de representatieve eenheid of maat voor de indicator dus een uitdaging. Een dergelijke exercitie draagt zeker bij aan het inzicht in de taakuitvoering.

Wat zijn de verwachtingen van het platform voor dit project? Een projectteam is gestart met het opstellen van een projectplan, Piet Stouten is hierbij betrokken vanuit de STOWA. Het team heeft een aantal verwachtingsvragen opgesteld welke aangevuld kunnen worden. Piet doet een verzoek  aan de  platformleden om na te denken over het onderwerp en de lijst met verwachtingsvragen aan te vullen. Deze vragen kunnen overigens ook uit parallelprojecten komen zoals risico-gestuurd beheer en onderhoud, zorgplicht, databeheer en informatiemanagement.


Meer informatie
De volgende bijeenkomst van het platform vindt in het voorjaar van 2017 plaats. Heb je vragen of ideeen? Stuur ze naar Gerard Moser, inspectietechnieken@stowa.nl