Inspectie waterkeringen

PIW2.0 - Nieuwsbrief 2015-03 26 november 2015

Vooraankondiging Kennisdag Inspectie Waterkeringen op 24 maart 2016

kennisdagfoto // kennisdag2014.jpg (134 K)De Kennisdag Inspectie Waterkeringen is dit keer op donderdag 24 maart 2016 in Burgers Zoo, te Arnhem. Noteert u de kennisdag in uw agenda?

Het is alweer de dertiende kennisdag inspectie Waterkeringen. Dit jaar richten wij ons op verhalen, maar dan op verhalen uit de praktijk. Echte waterbeheerders vertellen echte verhalen, waar andere waterbeheerders hun voordeel mee kunnen doen. Wij stropen onze mouwen op en bieden een interessant programma voor de praktijk en door de praktijk. Die verhalen gaan over dieren in de dijk, Zorgplicht, remote inspecties, data en informatie, gras, gras en nog eens gras en nog veel meer.

De voorbereidingen zijn in volle gang. Het belooft een mooie dag te worden. Een dag die volop inspiratie biedt om de volgende dag met opgestroopte mouwen de opgedane kennis in de praktijk te brengen.

De inschrijving is geopend
De officiële uitnodiging met het programma volgt nog. Maar u kunt zich vast aanmelden, want de inschrijving is reeds geopend. Aanmelden via www.stowa.nl/kennisdag. De dag is inclusief koffie, thee, frisdrank, lunch en afsluitende borrel. Bedrijven die geïnteresseerd zijn in een stand, kunnen zich eveneens aanmelden via www.stowa.nl/bedrijven.

Heeft u nog vragen?
Meer informatie over de kennisdag is te vinden op: www.stowa.nl. Voor vragen kunt u een mail sturen naar gerssen@stowa.nl. De kennisdag is een initiatief van het programma Professionaliseren Inspecties Waterkeringen (PIW), een samenwerking tussen Rijkswaterstaat en de STOWA. Meer informatie over het programma kunt u vinden op inspectiewaterkeringen.nl



Robert van der Vegt over de cursus Visuele Inspectie van Waterkeringen

Robert Scheldestromen interview // glooiing-basalt-pier-robert van der vegt-zierikzee20151006_2439 - kopie.jpg (74 K)Toewerken naar een uniforme wijze van inspecteren

Het prachtige vlakke Zeeuwse landschap beschermd door de vele dijken, dammen en duinen is uniek voor Nederland en voor de wereld. Robert van der Vegt, 43 jaar,  heeft het geluk geboren en getogen te zijn in Zeeland. Robert is ruim twintig jaar werkzaam bij waterschap Scheldestromen. Een waterschap met 491 kilometer primaire keringen, 529 regionale keringen, 363 kunstwerken en 218 strandhoofden/dammen. Genoeg kilometers om te inspecteren!

Van sportinstructeur tot toezichthouder waterkeringen
Direct na de middelbare school koos Robert voor het CIOS (Centraal Instituut Opleiding Sportleiders). Geen juiste keuze bleek na een paar jaar en via een omweg, namelijk de militaire dienst, kwam hij op de bosbouwschool. Voor een stage kwam Robert terecht bij waterschap Scheldestromen (toen Waterschap Schouwen Duiveland) en dat bleek een schot in de roos. Sinds 1992 werkt hij voor het waterschap.

Veranderingen binnen Scheldestromen
Niets blijft hetzelfde. Zo is het werk van Robert de afgelopen jaren sterk veranderd. Van een waterschap waar bijna al het onderhoud in eigen beheer werd gedaan, is het werk sinds 2013 toezichthoudend van aard. Vroeger werd zelfs het asfalteren zelf gedaan. Nu wordt alles uitbesteed en begeleiden ze de aannemer. Voor Robert betekent dat minder handwerk en meer achter de computer. Hij vindt het een goede ontwikkeling voor het waterschap.

Mensen klaarstomen voor nieuwe rol
Jarenlang heeft Robert als kantonnier gewerkt. Sinds 2013 is het werk dus verschoven van onderhoud naar toezicht. Robert en zijn collega’s, zo’n zeventig kantonniers, worden toegerust voor hun nieuwe rol. Dat betekende verplichte omscholing. Alle buitendienstmedewerkers volgen de mbo-opleiding Land, Water en Milieu. De eerste groep van veertig man heeft het eerste jaar van deze opleiding achter de rug. Volgend jaar start de tweede groep van dertig man.

De opleiding Visuele inspectie van waterkeringen.
Naast de mbo-opleiding volgen alle vijftien medewerkers van de afdeling waterkeringen de opleiding Visuele inspectie van waterkeringen (VIW) van de stichting Wateropleidingen. Geen van de kantonniers had ervaring met het visueel inspecteren van waterkeringen. Daarom komt de VIW-opleiding als geroepen. Robert: “De opleiding geeft echt meerwaarde. Met zijn allen op dezelfde manier inspecteren. Allemaal hetzelfde schadebeeld noteren. Niet alleen binnen ons waterschap, maar als iedereen de opleiding volgt ook landelijk. De cursus geeft hier echt een boost aan.” Op de vraag of het een moeilijke opleiding was: “Het was een pittig examen. De praktijk kennen we allemaal wel, daarvoor zijn we allemaal geslaagd, maar de theorie was echt pittig.”

Een andere manier van inspecteren
Wat Robert het meest is bijgebleven, is dat het gaat om een andere manier van inspecteren. Een kleine schade kan een beginnende grote schade zijn. Robert: “Ik ben meer op piping gaan letten en heb een aantal plekken ontdekt en genoteerd. Daar wil ik met mijn opzichter gaan kijken. Kleine schades waar ik eerst aan voorbij reed, leg ik nu vast. Ik werk pas sinds anderhalf jaar in mijn nieuwe rol als medewerker op de afdeling waterkeringen dus voor mij had het echt meerwaarde de opleiding te volgen.” Robert zou het anderen aanraden om de opleiding te volgen. Robert: “Je krijgt ook een naslagwerk, waarin je kunt terugbladeren als je over bepaalde situaties twijfelt.” Daarnaast gebruikt hij sinds de opleiding de Digigids, de nationale catalogus voor schade aan waterkeringen, meer. Robert heeft wel een klein puntje van kritiek: “Bij Scheldestromen werkt iedereen met een iPad. Tijdens de cursus werd er met formuleren en papier gewerkt. Dat is echt niet meer van deze tijd.”

Verschil van dag en nacht
Zeeland kent twee gezichten. Een zomers en een winters gezicht. De gezichten verschillen als dag en nacht. In de zomer bruist het in Zeeland en zijn er overal, vooral Duitse, toeristen. In de winter is het stil, volgens Robert te stil. Het toerisme maakt het buitenwerk van Robert heel interessant. Hij krijgt dagelijks veel vragen over de Oosterschelde, over het eiland en over de keringen. Robert is trots op zijn gebied. Een gebied met bijzondere uitdagingen op het gebied van waterbeheer. Het enthousiasme van toeristen over Zeeland versterkt dat gevoel.

Sluiswachter keersluis Zierikzee
Robert bedient ook de keersluis in de haven Zierikzee. Twee weken op, twee weken af. Bij NAP + 1,75 meter krijgt Robert een melding op zijn telefoon. Hij moet dan zo snel mogelijk bij de keersluis zijn, want als het water stijgt naar 1,90 meter moet de sluis dicht. Dit gebeurt wel tachtig keer per jaar. Als ze niet dicht gaan, ontstaat er schade aan boten en steigers en het achterliggende gebied loopt onder water. Bij 2,30 meter boven NAP loopt het water, als de keersluis niet gesloten wordt, zo’n zeventig centimeter de haven in. De straten achter de haven liggen lager. Als het stormt, moet Robert paraat staan. Het is echt mensenwerk om Zierikzee droog te houden.

Over tien jaar…
“Over tien jaar doe ik nog hetzelfde. Aan waterkeringen werken, inspecties lopen en dat door prachtige natuur. Het is een uniek beroep. Het gaat om de veiligheid van burgers, ik heb daar een verantwoordelijkheid in. Daarnaast ben ik graag buiten aan het water, ook in mijn vrije tijd. Ik heb een vissersbootje en ook op vakantie wil ik altijd aan de kust zitten.”

(Fotograaf: Rudy Visser)



Broederschap van dijkbeheerders; Platform Waterkeringbeheer stimuleert kennisdeling

Reindert Jan Sellies HHNK // rein.jpg (123 K)Reindert Sellies, afdelingshoofd Waterveiligheid & Wegen bij Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier, is voorzitter van het platform Waterkeringbeheer. Een platform dat de behoefte vervult van het management om kennis uit te wisselen. Ook kan het platform kennisvragen aan het PIW-programma stellen. Beheerders van waterkeringen zien verschuivingen in de wijze waarop de waterveiligheid in Nederland wordt vormgegeven. Dit brengt uitdagingen met zich mee. STOWA gelooft in de kracht van het delen van kennis en ondersteunt het platform organisatorisch. Hoog tijd om een eerste balans op te maken met de voorzitter van het platform waterkeringbeheer.

Aan de slag met de belangrijkste onderwerpen
Op de vraag of er veel animo is voor het platform antwoordt Reindert Sellies positief. Sellies: ‘We werken vraag gestuurd binnen het platform. We kijken waar we mee bezig zijn, wat onze uitdagingen zijn en prioriteren vervolgens. We verdelen de prioritaire onderwerpen onder ons en gaan ermee aan de slag. We hebben  zelf baat bij de uitwerking, dus dat stimuleert de samenwerking. Samen met Bart Vonk van Rijkswaterstaat trek ik het onderwerp Zorgplicht.’

Value for money
Sellies is waterschapper in hart en nieren. Sellies: ‘We zijn, als waterschap, goed toegerust ons werk te doen. Met gevoel voor ons gebied, vakmanschap en slagkracht. We moeten ons bestaansrecht als waterschap blijvend bewijzen en dat kan gelukkig ook goed.  Wij willen en moeten laten zien dat we goed en professioneel zijn in wat we doen. Echt value for money geven. Dus elke belastingcent waard zijn. In het platform ontwikkelen we samen kennis en trekken we samen op. Voor waterveiligheid geldt  'het betere is de vijand van het goede'. De dijkbeheerder is  de enige die inhoudelijk kan zeggen ‘wat’ goed genoeg is. De inhoud en de kennis om droge voeten te houden, zit van oudsher bij ons.’

United we stand, divided we fall
‘Zonder platform draait de wereld gewoon door’: antwoordt Sellies op de vraag wat er zou gebeuren als er geen platform was. ‘Maar dan mis je het delen van kennis en de mogelijkheid om samen verder te komen. Als beheerders willen wij zelf de norm bepalen 'wat goed genoeg is' omdat wij de enigen zijn die dat inhoudelijk kunnen bepalen. Het motto van de voetbalclub Manchester United is treffend: United we stand, divided we fall. Over een aantal jaar kijken we terug op deze periode en zien we hoe belangrijk deze was voor de branche. Wij zijn waterbeheerders. Zorplicht voor de dijken is onze opdracht, omdat we ervan zijn, niet omdat het moet! De zorgplicht raakt de kern van ons werk: beheer. Projecten staan bekend als mooi en sexy en zijn belangrijk voor in de  etalage. Maar vanuit beheer gezien is een project een ingreep en die je ga je vervolgens vijftig jaar beheren’.

De toekomst: risicogestuurd beheer
Volgens Sellies is risicogestuurd beheer de toekomst. Sellies: ‘De nieuwe normering is ook gebaseerd op risico’s. Niet alleen denken vanuit de technische norm, maar ook denken vanuit: wat betekent het voor de maatschappij, wat kost het, welke kwaliteit lever ik en tegen welke risico’s loop ik aan? Welke risico's zijn we bereid te nemen? Er moeten op deskundige en professionele wijze keuzes gemaakt worden door het bestuur. Maar ook een mentaliteitsverandering om beslissingen hoger op te laten nemen. Keuzes die ons werk sturen. Voorheen was het duidelijk. Dijkbeheer  was normgestuurd. Het stond in de wet, er was geen keuze. Dus er moest zoveel budget vrijgemaakt worden om aan de norm te voldoen. Bij risicogestuurd beheer is dat anders. Het democratisch gekozen bestuur heeft een actievere en meer sturende rol. Risicogestuurd beheer  biedt kansen, er moet nog veel ingevuld worden. Maar ik ben enthousiast over de mogelijkheden. Het wordt een cyclus van continu leren en verbeteren’.

Kijkje in elkaars keuken
Sellies: ‘Mijn droom voor het platform is een netwerk waarin de deelnemers  elkaar gemakkelijk kunnen  vinden en vertrouwen. Die zich laten leiden door het gemeenschappelijke doel, rekening houdend met de belangen van de organisatie waar ze vandaan komen. Elkaar open en eerlijk een kijkje in de keuken gunnen. Het gezamenlijk belang hoger zetten. Een nachtmerrie heb ik niet zo snel. Nou ja, als het platform zou bestaan uit mensen die alleen maar komen halen, waarin niemand wil investeren in brengen. Maar dat is zeker niet zo!’



Eerste succes: opleidingsmodule voor Dijkwacht
Tijdens de laatste bijeenkomst van het platform op 6 november 2015 hebben we afgesproken om een opleidingsmodule te ontwikkelen voor dijkwachten. Het gezamenlijke PIW-programma van Rijkswaterstaat en de Waterschappen gaat dit mogelijk maken. De dijkwachters -allen vrijwilligers- zijn tijdens het wachtlopen de oren en de ogen van het waterschap. Mensen die paraat staan als de nood aan de man komt. Een hele belangrijke rol. Vrijwilligers betrekken als dijkwacht is ook heel goed voor het waterbewustzijn van mensen uit de omgeving. De opleidingsmodule moet gaan fungeren als een rijbewijs voor vrijwilligers. Deze opleidingsmodule is voor alle waterschappen in te zetten.

Platform Waterkeringbeheer
Maart 2015 werd het platform waterkeringbeheer gelanceerd. Het platform hangt onder de Vereniging van directeuren waterschappen (VDW). Het richt zich op het kennisdelen, inspireren en aanjagen van vernieuwing bij waterschappen en Rijkswaterstaat. De paraplu waaronder alle onderwerpen van het platform vallen is Asset Management.

  • Zorgplicht - Bart Vonk (Rijkswaterstaat) en Reindert Sellies (Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier)
  • Onderhoud - Jan van de Laan (waterschap Hunze en Aas) en Heine van Maar (waterschap Noorderzijlvest)
  • Dijkbewaking – André van Aken (waterschap Rivierenland) en Maarten Ebben (waterschap Rijn en IJssel)
  • Toetsen – Jelle Visser (waterschap Zuiderzeeland) en Hans Post (Waternet/AGV)

Fotograaf: Harry Schuitemaker



Zorgtaak nieuwe stijl

zorgplicht foto // 2013_folder_zorgplicht_foto.jpg (107 K)Alleen ga je sneller, maar samen kom je verder

Op 9 november vond de startbijeenkomst Zorgplicht plaats in cultuur –en congrescentrum Antropia in Driebergen. Deelnemers waren de verantwoordelijke afdelingshoofden, trekkers van Zorgplicht bij waterschappen en Rijkswaterstaat en medewerkers actief met de veranderopgaven die de Zorgplicht met zich meebrengt. Een middag met als doel kennis opdoen en netwerken. Allemaal gericht op de invulling van de zorgplicht primaire waterkeringen. Het woord invullen geeft aan dat er nog iets leeg is. Bij de zorgplicht is dit niet zonder meer zo, want de concrete invulling moet inderdaad nog beter gedaan worden. Maar alle partijen voerden allang hun zorgtaak uit.

‘Ich bin ein beheerder’
Reindert Jan Sellies, voorzitter van het platform waterkeringbeheerders bestaande uit afdelingshoofden beheer waterkeringen, begon zijn introductie met dat John F. Kennedy’s woorden niet goed verstaan zijn in 1963. Hij zei niet ‘Ich bin ein Berliner’, maar ‘Ich bin ein beheerder’. Wat Sellies daarmee aangeeft, is dat waterbeheerders in hart en nieren hun vak uitoefenen. En juist dat verbindt. Want allemaal staan we voor dezelfde uitdaging, natuurlijk met een eigen accent. Het doel van de dag was dan ook: ‘Deel je kwaliteiten en opgaven, zodat op inhoud samengewerkt kan worden. Samen zijn de waterschappen en Rijkswaterstaat veranderaars, ontwikkelaars en vormgevers van de zorgplicht. De uitdaging is om met ieders individuele kwaliteiten allemaal ons voordeel te doen.’

Verscheidenheid en uniformiteit
Erik Wagener, directielid waterschap Groot Salland en lid van de stuurgroep Waterkeringbeheer, gaf aan dat hij met de stuurgroep als ambassadeur wil optreden van de implementatie van de gezamenlijke visie op de zorgplicht. Dat betekent volgens hem niet dat het een eenheidsworst wordt. Dat kan ook niet, want daar zijn de waterschappen en Rijkswaterstaat te verschillend voor. Maar wat kan wel: uniformiteit vinden in wat je gaat doen, maar hoe je dat gaat doen, daarin kan een beheerder zijn uniciteit in behouden.

Ervaringen delen pilots ILT
Medewerkers van drie waterschappen deelden hun ervaring over de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) pilot die bij hun waterschap was gedaan. De waterschappen waren positief over de pilots. Zo werd gezegd: ‘Professioneel werken, niet omdat het een verplichting is, maar omdat het beter wordt.’ Als tip werd genoemd, doe een jaarlijkse evaluatie. Zijn er plannen of processen veranderd? Schrijf het op en leg het vast. De pilot had bij een waterschap samenhang en interactie tussen afdelingen gestimuleerd. Een echt kijkje in de keuken bij andere afdelingen. Bij een ander waterschap had een provincie ook aangegeven of de zorgplicht niet ook input kon zijn voor de verantwoording met betrekking tot de regionale keringen.

Papieren werkelijkheid of grote meerwaarde
De ILT wil weten, wat je als waterkeringbeheerder ook zelf wil weten van je keringen. Deelnemers gaven aan dat de zorgplicht deels een papieren werkelijkheid is. Maar tegelijkertijd omvat de zorgplicht alles wat je ook op elk moment aantoonbaar wilt maken naar het bestuur van je waterschap. De vraag is of het belang van de zorgplicht al voldoende bekend is bij het bestuur? Het is de ambitie van de stuurgroep om de zorgplicht bij bestuurders in de schijnwerpers te zetten.

Toekomst
In 2017 komt de nieuwe normering eraan en gaat de ILT de teugels naar verwachting strakker aanhalen. Daarop willen waterschappen en Rijkswaterstaat anticiperen. Op 9 november is hier een belangrijke stap in gezet. Door onderwerpen vast te stellen en te verdelen onder de deelnemers. Deze onderwerpen worden in 2016 verder uitgewerkt door teams van beheerders. Want ook hier geldt, alleen ga je sneller en samen kom je verder.



Waar komt dit initiatief vandaan?
In het licht van de recent opgestelde Visie voor de invulling van de Zorgplicht hebben het platform, de UvW, de STOWA, Rijkswaterstaat en het programma PIW de handen ineengeslagen om de (verbetering van de) invulling van de zorgplicht samen op te pakken. Daarbij is het voornaamste doel de ontwikkel- en veranderopgave voor de zorgplicht waterkeringen efficiënt, effectief en collegiaal  op te pakken. Dit traject wordt actief begeleid door een Stuurgroep; een aantal directeuren van keringbeheerders die zich actief wil inzetten om gezamenlijk meters te maken in de professionalisering van en meer transparantie aanbrengen in de zorgtaak voor waterkeringen.

ILT direct toezicht op primaire waterkeringen
Met de wijziging van de Waterwet, die op 1 januari 2014 van kracht is geworden, heeft de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) het directe toezicht op de primaire waterkeringen. De rol van de provincies op dit vlak is komen te vervallen. Behalve het toezicht op de toetsing omvat het directe toezicht op de primaire waterkering een nieuwe taak, namelijk de controle of de waterkeringbeheerders de zorgplicht ten aanzien van de primaire keringen adequaat invullen. De vraag is daarbij of  het beheer en onderhoud van de keringen bij de waterkeringbeheerders zodanig is geregeld dat ze ook op orde blijven.



Wat doet PIW momenteel?

handboek dijkwacht // handboek dijkwacht nieuwsbrief - kopie.jpg (39 K)PIW2.0 helpt de beheerders. Onder andere bij de werkgroepen Inspectieplan en Inspectierapportages. De laatste werkgroepen worden momenteel georganiseerd in het noorden en het gehele project is bijna afgerond.  Verder ondersteunt PIW het Platform Waterkeringbeheer van afdelingshoofden en onderzoekt PIW de kansen (en risico's) van 'beheermaatregelen' in een pilot met de waterschappen Peel en Maasvallei, Noorderzijlvest en Hunze en Aa's. Naast de pilot worden de mogelijkheden voor verbetering aan de handreiking inspectie waterkeringen verkend (ziet u nog verbeteringen? laat het ons weten) en voeren we een projectverkenning Dieren in de Dijk uit.

Schrijft u zich ook in voor de kennisdag in 2016?

Wist u dat er een nieuwe versie komt van "het rode boekje" (handboek dijkwacht)?