Inspectie waterkeringen

Nieuws

23 maart 2017

Jaap Bronsveld is Grasregisseur bij STOWA

Jaap Bronsveld, specialist waterkeringen Waterschap Rivierenland, is vanaf 1 januari grasregisseur bij STOWA. Gras een onderwerp waar onnoemelijk veel over te vertellen is en waar veel vragen over zijn. Een onderwerp dat aandacht verdient en nu krijgt. Jaap gaat een jaar lang één dag in de week gras alle aandacht geven. En alles wat aandacht krijgt…Groeit.

Jaap en de wondere wereld van water

Jaap is van kinds af aan al verbonden met water. Jaap: “Mijn wieg stond in 1965 in Wapenveld, een klein dorp op de overgang van de Veluwe naar het IJsseldal. Een dorp dat met één voet op het zand en met één voet in het water stond. Ik zwierf graag en veel langs de dijken, scharrelde door de gemetselde uitstroom van het stoomgemaal Pouwel Bakhuis, klom op de hoogwaterdeuren die de Evergunne afsloot van  de IJssel. Viste illegaal in de Boskolk en de Zwarte Kolk. Keek bij hoogwater uit over kilometers water naar de IJsselcentrale bij Harculo en viste de dode zwanen van de vloedlijn om de schedeltjes te prepareren.  Tijdens onze zomervakanties in Brouwershaven logeerden we onderaan de dijk in een voormalig buitenkantoor van de Deltawerken. Daar zag ik als kleuter de kabelbaan die betonblokken in de Grevelingen stortte voor de Brouwersdam. De Geopotes zoog en spoot zand om de dijk verder te versterken. Dit zijn mijn wortels voor de latere keuze om op Larenstein cultuurtechniek te studeren en te gaan werken bij een waterschap.”

Grasregisseur

Waarom denkt Jaap dat hij gevraagd is als grasregisseur? Jaap: “Ik denk vanwege mijn haardos die grote overeenkomsten vertoont met een fragmentarische grasbekleding op een verschraald talud. Nee grapje. Eigenlijk weet ik dat niet zeker, ik zie mezelf namelijk niet als supergrasdeskundige. Ik vermoed in de eerste plaats door wat ik de laatste jaren heb gedaan rond gras in het expertteam grasbekleding, de cursus visuele inspectie waterkeringen, PIW, op de kennisdagen en bij ons waterschap. En in de tweede plaats waarschijnlijk door de vele contacten die ik daardoor heb opgedaan binnen de waterschapswereld. Als ik goed nadenk misschien ook wel, omdat ik een soort passie voor dit onderwerp heb. Het wonderlijke van gras vind ik dat het een natuurlijk materiaal is dat bijdraagt aan een groot deel van de veiligheid van Nederland. Het kan oogstrelend mooi zijn door de bonte kleuren. Zelfs een eentonige grasbekleding kan door de wind zo golven dat het een prachtige aanblik geeft. Het heeft een economische waarde. En tegelijkertijd gebeurt er ondergronds van alles waardoor een grasbekleding een zware golfbelasting kan weerstaan!”

Effectieve verbinding

Jaap over zijn ambities als grasregisseur: “Ik zie mezelf niet als een kennisrijke gras-expert die je haarfijn kan uitleggen hoe de gras- en kruidensoorten heten en wanneer die groeien. Ik zie me wel als iemand die in staat is mensen te verbinden die vanuit eigen invalshoeken met grasbekledingen bezig zijn. Ik zie mezelf dus als bruggenbouwer die kennisinstituten, regelgevers, beoordelaars en dijkbeheerders effectiever met elkaar in verbinding brengt. Althans, gaat kijken waar die behoefte ligt of waar men dat nodig vindt. En dan ga ik proberen tot stand brengen wat gewenst is. Heel erg ambitieus klinkt dat misschien niet… maar als ik èrgens gefrustreerd van raak dan is dat wel dat heel veel goedwillende vakmensen elkaar niet weten te vinden en daardoor kansen missen, dat veel mensen los van elkaar wielen uitvinden. En daar zou ik heel erg graag wat in willen veranderen. Overigens las ik laatst ergens dat wie bruggen wil bouwen, er rekening mee moet houden dat mensen over je heen lopen… ook dat kan dus een ambitie zijn.”

  

Eerste stap: goed luisteren

Hoe denkt Jaap zijn rol op te pakken? Jaap: “Vooral veel luisteren. Daarmee bedoel ik actief luisteren naar collega’s die goede vragen hebben of die al antwoorden hebben gevonden. Persoonlijk kan ik aardig mijn zegje doen, maar ik denk dat er heel veel kundige waterschappers en adviseurs zijn die te weinig gehoord worden, omdat ze van nature stiller zijn. Door te luisteren zal ook duidelijk worden waar ik het beste aan kan gaan werken.”

Concrete doelen

Als Jaap zijn ‘luisterronde’  heeft afgesloten, gaat hij met wat daaruit komt ga in overleg met het project PIW werken aan een aantal concrete doelen. Zoals het ontwikkelen van een kennisgroep waarin vragen en kennisontwikkeling bij elkaar worden gebracht. Jaap: “Een sprekend voorbeeld kwam tevoorschijn bij het netwerk dijkbeheerders. Het blijkt dat verschillende waterschappen pilots uitvoeren voor de bestrijding van Japanse Duizendknoop. Hoe komt het dat waterschappen dat niet van elkaar weten, dat we dat niet gezamenlijk doen, of op zijn minst op elkaar afgestemd: ‘als ik dit onderzoek, zou jij dat kunnen doen en dan sturen we het samen naar het kennisgroep waterkeringenbeheer om het de anderen te laten weten’. Om in de beeldspraak te blijven: eerst lijkt het me goed dat laaghangend fruit te gaan plukken en die kennis op te laten nemen in een handreiking voor het beheer van grasbekledingen. Die kennisgroep zou wel duurzaam moeten zijn, dus een goede verbinding vormen van sleutelfiguren die ook na 2017 met elkaar contact houden.”

Maar ook…

Jaap vult aan: “Zorgplicht is natuurlijk ook een aandachtspunt. In de basiseisen staat dat we een plan moeten hebben voor planmatig onderhoud, maar ook bijv. een risicoanalyse. Ik zie het als een mogelijkheid om als waterschappen en Rijkswaterstaat samen te werken aan de invulling daarvan rond het thema gras. Dat zou kunnen leiden tot voorbeeldteksten voor grasbekleding in beheer- en onderhoudsplannen van waterschappen. Dan ligt er nog een onderzoeksvoorstel van de Radbouduniversiteit voor sterke bloemrijke dijken waarin veel vragen worden gesteld en onderzocht. Het projectvoorstel voorziet er in dat in 2017 een eerste handreiking komt voor het beheer van grasbekleding. Jaap gaat er samen met anderen op letten dat de handreiking praktisch en begrijpelijk blijft.”

Gras houdt zich niet aan bestuursperiodes

Wat is volgens Jaap voor iedere beheerder belangrijk om te weten? Jaap: “Dat gras aan de ene kant zo vergevingsgezind is als je een fout maakt in het beheer. Maar aan de andere kant ook volstrekt eigenzinnig is: je kunt bepaalde soorten niet laten groeien waar de omstandigheden niet voldoen. Als je het grassen en kruiden maar een beetje naar de zin maakt, ontwikkelen zich min of meer spontaan de mooiste gemeenschappen met prachtige en sterke combinaties die horen bij de ondergrond. In die zin is het denk ik onze eerste taak de grasbekleding goed te verstaan: wat is haalbaar op dit talud? De meest gemaakt fout ligt, denk ik in het maken van ad-hoc keuzes. Grasbekleding ontwikkelt niet erg snel en kun je niet een paar jaar zus beheren en dan een paar jaar zo met direct resultaat. Het kan dus fout gaan als we verwachten dat veranderende beleidskeuzes direct tot resultaten leiden. In die zin moet je langer kijken dan een bestuursperiode bijvoorbeeld.”

Vooruitblik naar eind 2017

Wat hoop je bereikt te hebben eind 2017?  Jaap: “Dat we met elkaar een aantal nuttige producten hebben ontwikkeld, waaraan de collega’s in het dagelijks beheer een hoop lol beleven. Of in ieder geval die producten goed in de steigers hebben gezet. Ik hoop daarbij vooral dat we beter verbonden zijn.”

Meld je aan voor whatsappgroep ‘grasbekleding’

“Toen de STOWA mij vroeg om deze rol op te pakken en ik dat aan collega’s vertelde kwam een van hen naar mij toe met zo’n sponsachtig hoofdje waar graszaadjes in zitten. Water geven, een paar dagen wachten en je hebt een groen koppie in de vensterbank staan. Inmiddels siert dat graskoppie, Jeroen Groen Grashoofd, mijn profielfoto op whatsapp! Ik nodig iedereen uit die op de hoogte wil blijven, of vragen wil stellen om lid te worden van de whatsappgroep ‘grasbekleding’. Mail je nummer en ik nodig je uit! Handig om jouw foto’s te delen van die proef met de reuzenberenklauw of zo.”

Vragen, opmerkingen, ideeën, tips voor Jaap? Graag! E-mail naar grasbekleding@stowa.nl